De geschenkengexperts van Sinterklaasgeschenken.nl weten alles van de lekkerste sinterklaasproducten. Zo hebben we je eerder al uitgelegd waar kruidnoten en pepernoten vandaan komen. Nu duiken we er nog dieper in en bespreken we de oorsprong van pepernoten met je. Alle geheimen over de oorsprong van pepernoten dan eindelijk op tafel.
De pepernoot en sinterklaas
Sinterklaas en pepernoten zijn onafscheidelijk verbonden. Dit is al heer erg lang zo, hoe lang? Al zeker 4 eeuwen lang! Sinds 1600 wordt Sinterklaas gevierd in Nederland en pepernoten waren hier vanaf het begin bij betrokken.
Waarom er pepernoten gegeten werden bij het sinterklaasfeest? Dat heeft een zeer Nederlandse reden. De pepernoten werden namelijk gemaakt van deegresten van de relatief goedkope peperkoeken en kruidkoeken. Het resultaat waren de, een beetje op brokjes, lijkende pepernoten die wij vandaag de dag nog steeds eten.
Pepernoten en kruidnoten – het verschil
We krijgen vaak vragen over kruidnoten en pepernoten. Soms gaat het helaas nog mis, geen schande overigens. Veel mensen vergissen zich nog wel eens over de kruidnoten en pepernoten. Er zit wel degelijk een sterk verschil tussen. Deze verwarring moeten we voor eens en altijd maar eens uit de wereld helpen.
Als je het verschil eenmaal weet zul je je niet meer vergissen. Het verschil is namelijk erg duidelijk. De eigenschappen waaraan je de koekjes kunt herkennen zetten we voor je op een rijtje:
Eigenschappen pepernoten
- Onregelmatige dobbelsteenvorm
- Zacht en ‘chewy’ van structuur (een beetje zoals taaitaai)
- Gemaakt van roggemeel
- Gezoet met honing
- Gekruid met anijs
Eigenschappen kruidnoten
- Hard & Bros
- Vorm van een bolletje
- Gemaakt van tarwebloem
- Gekruid met kaneel, nootmuskaat, kruidnagel, gemberpoeder, kardemon en witte peper (De bekende speculaaskruiden)
- Dit is het strooigoed dat de pieten meestal gooien
De voorloper van pepernoten – peperkoek
Pepernoten werden in het begin gemaakt van de deegresten van peperkoeken en kruidkoeken. We kennen de peperkoek dan ook als de voorloper van de hedendaagse pepernoot.
In de 13e eeuw werd al een soort kruidkoek gegeten. Deze koek is geleidelijk geëvolueerd naar de ontbijtkoek van nu. In de tussentijd zijn er diverse varianten geweest aan de hand van nieuwe ingrediënten en experimenten.
De peperkoek, de voorloper van de pepernoten, wordt al in de 13e eeuw beschreven, is onderzocht door taalkundigen. De koek werd toen wel anders genoemd, namelijk ‘Lijfkoecke’. Rond het jaar 1450 verschijnt ook het woord kruidkoek in de literatuur van toen, ‘Crude-coucke’. In 1562 vermeldt een Gentse drukker, Joos Lambrecht, zelfs de woorden ‘Lijfkoecke’ en ‘Pepercoucke’ in zijn woordenboek Naembouck uit 1550.
Pepernoot in het vocabulaire
Het woord pepernoot zelf duikt naarmate de jaren vorderen ook steeds vaker op. In een Vlaams woordenboek uit 1865 staan de woorden ‘Peperbol’, ‘Peperbol’, soort van peperkoekbolleken of pepernootje. Daarnaast stond bij het lemma pepernoot stond beschreven; suikerbolleken dat de winkeliers aan de kinderen geven.
(bron: René van Maarsseveen)
Pepernoot in de literatuur en kunst
Vanaf 1600 duikt de pepernoot dan ook op in verscheidene literaire stukken en kunststukken. In een schilderij van Jan Steen zijn bijvoorbeeld al pepernoten te zien. Daarnaast zijn woorden die aan de oorsprong liggen aan de pepernoten steeds meer en meer beschreven vanaf de 13e eeuw. Tegenwoordig is het woord pepernoot iets dat elke Nederlander kent.
De pepernoot, een echte Sinterklaaslekkernij?
We eten pepernoten eigenlijk alleen in de sinterklaastijd. Dit is eigenlijk best wel apart, eigenlijk is de pepernoot namelijk helemaal geen koekje dat alleen maar verbonden was aan het sinterklaasfeest. De pepernoot werd namelijk altijd het hele jaar door gegeten als tussendoortje. Pas rond de 19e eeuw werd de pepernoot pas echt een sinterklaaslekkernij, maar waarom eigenlijk?
Rond de 19e eeuw werd het sinterklaasfeest een stuk groter en werd het langzaam een echte traditie om pepernoten te eten bij het sinterklaasfeest. De reden waarom wij pepernoten met sinterklaas eten is dus een simpele en oude, namelijk traditie!
